अनुभवबाट औषधालय सञ्चालन गर्दैः नरमान

पाँचथर, १५ फागुन । ‘पढेरभन्दा परेर प्राप्त गरिएको शिक्षा बढी शक्तिशाली र व्यावहारिक हुन्छ’ भन्ने मान्यतालाई सत्य–सावित गर्नुभएको छ, पाँचथर मौवा–१ का नरमान थापाले ।

स्थानीय मौवा, पञ्चमी आयुर्वेद औषधालयमा ३९ वर्षसम्म कार्यालय सहयोगीका रुपमा सेवा गर्नुभएका थापाले सेवा गर्दा खाँदा सिकेको आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन गर्ने सीपलाई अवकाशपछि व्यवसायमा बदल्नुभएको हो ।

थापाले अहिले गाउँमै इन्द्रावती आयुर्वेदिक जडीबुटी प्रशोधन केन्द्र खोलेर दुर्गम क्षेत्रका मानिसलाई सेवा पुग्ने गरी औषधि पसल सञ्चालन गर्दै आउनुभएको छ ।

बारीमा उत्पादन हुने कोदो, मकैले मुस्किलले तीन महिना मात्र खान पुग्छ उहाँको परिवालाई । तर पनि हिजोआज थापाको आँगनमा प्रायः प्रत्येक दिन बिस्कुन लाग्छ । उहाँको आगनमा यसरी लाग्ने बिस्कुन अन्नको नभएर जडीबुटीको हो ।

थापाको आगनमा स्थानीयस्तरमा उपलब्ध हुने अमला, हर्रो, बर्रो, कैंजल, कुरिलो, त्रिफला, निमपत्ता, काफलको बोक्रा, कालो हलेँदो, चिराइतो, ऐँसेलुलगायतका ७० प्रजातिका जडीबुटीको बिस्कुन लाग्ने गरेको हो । तिनै जडिबुटी सुकाएर उहाँ घरैमा आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन गर्नुहुन्छ ।

आधुनिक प्रविधिबाट प्रशोधन गरे गुणस्तरमा क्षति पुग्ने हुनाले आफूले घरेलु उपकरण ढिँकी, ओखल, सिलौटाको सहायताले आयुर्वेदिक औषधि बनाउँदै आएको थापा बताउनुहुन्छ । यसरी स्थानीयस्तरमा पाइने जडीबुटीलाई प्रशोधन गरी आयुर्वेदिक औषधि बनाउने सीप उहाँले ३९ वर्षे जागिरे जीवनमा सिक्नुभएको हो ।

आफ्नो जागिरको जोहो र विभिन्न वित्तीय संस्थाबाट ऋण लिई रु १५ लाखको लगानीमा पाँच वर्षअघि आयुर्वेद व्यवसाय सुरु गरेका उहाँको भनाइ छ । जडीबुटीको उपयोगिता र यसको व्यवसायबाट पनि आत्मनिर्भर हुन सकिने कुुरा आममानिसलाई सिकाउन यस्तो पेसामा लागेको उहाँ बताउनुहुन्छ ।

हाम्रै वरिपरिका खेतबारी र पाखा–भित्तामा लाखाँैं आम्दानी दिने आयुर्वेद औषधिको कच्चा पदार्थको रुपमा विभिन्न जातका जडीबुटी पर्याप्त उपलब्ध भएको तर आम मानिसले त्यसको पहिचान गर्न नसक्दा त्यसै खेर गइरहेको थापाले बताउनुभयो ।

राज्यले यससम्बन्धी नागरिकलाई अभिमुख गराएर यसको पेसा व्यवसायमा आकर्षित गर्न सके सयाँैं बेरोजगार युवालाई रोजगारीको सिर्जना हुने थापाले दाबी गर्नुभयो । साथै यसबाट बहुमूल्य जडीबुटीबारे जनचेतना बढ्ने मात्रै नभएर यसको संरक्षण र प्रवद्र्धनमा सहयोग पुग्नेसमेत थापाले बताउनुभयो ।

थापाका अनुसार उहाँको पसलमा ग्यास्टिक, महिनावारी समस्या, बच्चा नहुने, मधुमेह, उच्च रक्तचापलगायत २८ वटा रोगको औषधि पाइन्छ । अहिलेसम्म एकहजार १०० भन्दा बढीले आफूले उत्पादन गरेको औषधि उपभोग गरेकामा ७५ प्रतिशतको रोग निको भएकोे थापाले दाबी गर्नुभयो ।

आयुर्वेदिक औषधिले ‘साइडइफेक्ट’ नगरी रोग निको पार्न सहयोग गर्ने हुनाले यसको माग र विश्वास आममानिसमा बढिरहेको थापाले बताउनुभयो । यो व्यवसायबाट सन्तोषजनक आम्दानी भइरहेको बताउने थापाले यसको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा बजारीकरण गर्नसके ठूलो आर्थिक लाभ लिन सकिने सम्भावना रहेको बताउनुभयो । रासस