चर्पीजडित वायोग्यास प्रयोगमा म्याग्दीका महिला

म्याग्दी (बेनी), १४ कात्तिक । भारतीय नाकावन्दीका कारण पेट्रोलियम पदार्थको अभावले जनजीवन प्रभावित बनिरहेको बेला म्याग्दीका महिलाले वायोग्यासको प्रयोग गरी खाना पकाउने र बत्तिबाल्ने गरेका छन् ।

धुँवारहित वातावरणमा छिटो खाना बनाउन र पकाउन सजिलो हुँदा ग्रामीण महिलाको वायोग्यासतर्फ आकर्षण बढेको हो । जिल्लाका पश्चिमी भेगका दुर्गम अर्मन, बिम र ओखरबोट गाविसलगायत ३८० घरमा चर्पी जडित वायोग्यास निर्माण भएका छन् ।

सिङगा गाविस–३ सुर्केमेलाकी डम्बरकुमारी रानाको घरमा हिजोआज चर्पीजडित ग्यासबाट खाना पाक्ने गरेको छ । रानाजस्तै पश्चिमी भेगका करिब चार सय गृहिणीले वायोग्यासबाट खान पकाउन थालेका छन् ।

जिल्ला ऊर्जा तथा वातावरण शाखाले रु दुई हजार पाँचप्रति प्लान्ट अनुदान दिने भएकोले चर्पी जडित वायोग्यास प्लान्टको माग बढ्दो छ ।

‘गाउँमा चर्पी जडित वायोग्यासको प्रयोगमा वृद्धि भएको छ । ग्यासको निर्माणले खाना पकाउन र बत्ति बाल्न सजिलो भएको छ । गाउँमा जथाभावी वन फँडानी गर्न नपाइने भएपछि दाउरालगायतका इन्धनको विकल्प वायोग्यासले लिएको हो ।

सस्तो, सफा, स्थायी र वातावरणका दृष्टिले समेत उपयुक्त हुने हुँदा गृहिणी वायोग्यास प्लान्टतर्फ आकर्षित भएका छन् । जिल्लामा ऊर्जा कार्यालयबाहेक गण्डकी र प्रगति गोवरग्यास कम्पनीले पनि गोवरग्यास प्लान्ट निर्माण गर्दै आएका छन् ।

सरकारले गोवरग्यास प्लान्ट निर्माण गर्ने कृषकलाई प्रोत्साहनस्वरूप रु आठ हजार पाँचसय अनुदानको रूपमा सहयोग गर्ने गरेको छ । तर उच्च हिमाली क्षेत्रमा बढी चिसोहुने हुँदा गोवरग्यास प्लान्टमा समस्या देखापरेको छ ।

वायोग्यास प्लान्टबाट निस्कने लेदोबाट बन्ने कम्पोष्ट मललाई फलफुल, तरकारी खेतीमा प्रयोगगर्दा बालिमा लाग्ने विषालु किरा मार्नसमेत प्रयोग गर्न सकिन्छ । ‘सँधै काँचा र अधमारो दाउराले खाना पकाउँदा निक्लने धुँवाले दमको रोग निकालेको थियो, अहिले घर पनि सफा देखिएको छ, दम पनि कम भएको छ’ अर्मनकी गृहिणी टेककुमारी कडेलले भन्नुभयो ।

सुर्केमेला सामुदायिक वनले आफ्ना वन उपभोक्तालाई चर्पी जडित वायोग्यास प्लान्ट बनाउन आर्थिक सहयोगसमेत गरेको छ । तत्काल रकम खर्च गर्न नसक्नेलाई प्रति प्लान्ट निर्माण गर्न दुई हजार सापटस्वरूप दिने गरेको छ ।

यसोगर्दा दाउराको खपतमा कमी आइ वनमाथिको निर्भरता घटेको स्थानीय तिलक गुरुङले बताउनुभयो । वायोग्यास उत्पादन गर्दा घरमा पालेका गाईवस्तु, भेडाबाख्रा, कुखुरा र मानिसको मललाई पनि प्रयोग गर्ने गरिएको छ ।

ग्रामीण ऊर्जा कार्यालयले अर्मन, बिम, ओखरबोट, मराङ, मुना, चिम्खोला र लुलाङ गाविसमा गरी १९९ किलोवाट विद्युत् उत्पादन गरी एक हजार ७४२ घरधुरीलाई विद्युत् सेवा उपलब्ध गराएको छ ।

ऊर्जा विकास कार्यक्रमबाट जिल्लाका विभिन्न गाउँमा गरी पाँचसय घरमा सोलार विजुलीसमेत पु¥याएको छ । रासस